Poczet królów i książąt polskich: Kazimierz III Wielki (król Polski w latach 1333–1370). Reprodukcja słynnego portretu malowanego przez Zygmunta Papieskiego z rysunku Jana Matejki. Historyczny poczet królów i książąt polskich – znany nam z lekcji historii, a wizerunki, stroje królewskie i książęce pamiętamy jak nie z książek, to choćby z banknotów. Poczet został odmalowany w kolorze przez Z. Papieskiego oraz L. Stroynowskiego według rysunków Matejki.

„Z Bożej łaski król Polski, pan i dziedzic ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, Kujaw, Pomorza i Rusi”

Kazimierz III Wielki – ostatni Piast na tronie Polski. Zapobiegliwy i gospodarczy. Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną. Pozwolił żydom osiedlać się. Słusznie przez potomność nazwany został Wielkim. Miłośnik pokoju, prawdy i sprawiedliwości całe życie pracował dla ukochanej ojczyzny, której prawdziwym był pomnożycielem. Dla przygotowania Polski do przewidywanego śmiertelnego boju z potężnym zakonem Zakonem krzyżackim, Kazimierz całe życie znojnie pracował nad zorganizowaniem i wzbogaceniem Polski. Bystry polityk, wśród pracy dla dalszej przyszłości obmyślonej, nie cofnął się przed ciężkiemi ofiarami i zrzekł się ziem, które w rzeczywistości już przed nim zostały stracone: Śląska na rzecz Czech, Pomorza na rzecz Krzyżaków. Wiele jednak strat odzyskał, zabezpieczył granice, a od wschodu znacznie je rozszerzył. Przez statut wiślicki (1347) i wielkopolski oraz reformy ustrojowe wzmocnił jedność państwa i zapewnił rzetelny wymiar sprawiedliwości poddanym, którzy w nim prawdziwego mieli ojca i opiekuna. „Za jego czasów” – mówi współczesny kronikarz – „żaden możny pan lub szlachcic nie śmiał ubogiemu zadać gwałtu”. Dźwignął i wzbogacił miasta, całą Polskę zagospodarował i wzmocnił „jak drugi Salomon rozsławił dzieła swoje murując miasta, grody i domy”. Dla wychowania ludzi, którzyby jego mądrą pracę dalej prowadzić mogli ufundował uniwersytet krakowski (1364), najstarszy po praskim w tej części Europy. Tradycyjne określenie, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” trafnie charakteryzuje zasługi znakomitego gospodarza i króla.

Na podstawie: Wydawnictwo Salonu Malarzy Polskich w Krakowie

Jan Matejko to zdecydowanie najbardziej znany malarz polskiej historii. W XIX wieku, w czasach jarzma austriacko-prusko-rosyjskiego, przedstawiał na płótnach kawał zagadnień towarzyszących istotnym wydarzeniom mającym miejsce w niemal tysiącletnich dziejach naszego kraju. Nie stronił od unowocześniania swoich arcydzieł poprzez mieszanie wątków, postaci i innych niekonwencjonalnych rozwiązań, które możemy sprawdzić w muzeach, albumach lub wystawić reprodukcje poligraficzne Donum Artis na swoich ścianach i dać się przyjrzeć również innym.

Za słowami Michała Krajskiego z tygodnika Polska Niepodległa: „Można powiedzieć, że malarz ten był kimś więcej niż wielkim artystą – także nauczycielem narodu, który ukazywał momenty świetności i upadku, jakie przeżywała nasza ojczyzna”.