Poczet królów i książąt polskich: Mieszko II Lambert (król od 1025 do 1031 roku, jako książę dzielnicowy panował jeszcze do 1034 r.). Reprodukcja słynnego portretu malowanego przez Leonarda Stroynowskiego z rysunku Jana Matejki. Historyczny poczet królów i książąt polskich – znany nam z lekcji historii, a wizerunki, stroje królewskie i książęce pamiętamy jak nie z książek, to choćby z banknotów. Poczet został odmalowany w kolorze przez Z. Papieskiego oraz L. Stroynowskiego według rysunków Matejki.

Mieczysław II – drugi koronowany król polski. Władca z dynastii Piastów, zdolny, wykształcony i dzielny, ale nieszczęśliwy. Potęga Polski, rozszerzonej przez Chrobrego, obudziła niepokój i zawiść sąsiadów. Węgrzy uderzyli na Polskę odbierając Słowaczyznę, Czesi Morawy, Rusini Ruś Czerwoną, a Duńczycy Pomorze. Mieszko bronił walecznie i najgroźniejszego z najezdników cesarza Konrada II, dwukrotnie pokonał, lecz wobec przemocy licznych wrogów musiał w końcu ulec: oddał cesarzowi Łużyce, a z braćmi podzielił się władzą nad Polską. Mógł być pierwszym rodakiem znającym grekę (żona Rycheza była wnuczką Greczynki). W dedykacji księżnej lotaryńskiej Matyldy ze Szwabii przy ofiarowaniu pergaminowego kodeksu (artefakt znany jako średniowieczny Kodeks Matyldy) z łacińskimi tekstami-modlitwami i księgą liturgiczną Liberum officiorum brzmiało: „Ponieważ łaska Boża użyczyła Ci królewskiego tytułu zarówno, jak i zaszczytu, i w najznakomitszy sposób wyposażyła w niezbędną do tego umiejętność rządzenia, poświęciłeś za szczęśliwym natchnieniem, jak słyszałam, z pobożnym sercem samemu Bogu początki swego panowania (…) Nie dość Ci tego, że możesz we własnym i w łacińskim języku chwalić godnie Boga, zapragnąłeś jeszcze w greckim”. Zmarł w r. 1034 pozostawiając wdowę Rychezę i synów: starszego Bolesława i Kazimierza, przeznaczonego do stanu duchownego. Bolesław objął rządy i zmusił brata Kazimierza i Rychezę do ucieczki z kraju. Rządził niedługo. Polska pogrążyła się w zamęt, walk i wstrząśnień wewnętrznych, grożących rozbiciem państwa. Lud prosty powstał przeciw urzędnikom książęcym i duchowieństwu, pogaństwo podniosło głowy przeciw chrześcijaństwu, zjednoczone niedawno plemiona próbowały odzyskać samodzielność – a na osłabioną Polskę zdradziecko uderzyli dla rabunku i zdobyczy Czesi pod księciem Brzetysławem. Zamęt i bezkrólewie trwały jeszcze do r. 1040. Ocalił Polskę, młody syn Mieszka, Kazimierz Odnowiciel.

Na podstawie: Wydawnictwo Salonu Malarzy Polskich w Krakowie

Jan Matejko to zdecydowanie najbardziej znany malarz polskiej historii. W XIX wieku, w czasach jarzma austriacko-prusko-rosyjskiego, przedstawiał na płótnach kawał zagadnień towarzyszących istotnym wydarzeniom mającym miejsce w niemal tysiącletnich dziejach naszego kraju. Nie stronił od unowocześniania swoich arcydzieł poprzez mieszanie wątków, postaci i innych niekonwencjonalnych rozwiązań, które możemy sprawdzić w muzeach, albumach lub wystawić reprodukcje poligraficzne Donum Artis na swoich ścianach i dać się przyjrzeć również innym.

Za słowami Michała Krajskiego z tygodnika Polska Niepodległa: „Można powiedzieć, że malarz ten był kimś więcej niż wielkim artystą – także nauczycielem narodu, który ukazywał momenty świetności i upadku, jakie przeżywała nasza ojczyzna”.